ιστορια περτουλιου

ιστορια του περτουλιου

Η κτίση του χωριού χάνεται στα βάθη των αιώνων. Η αρχαιότερη αναφορά με το όνομα «Περτούλη» ανάγεται στον 10ο αιώνα και στον 221/8α κώδικα της Μονής Βαρλαάμ. Είναι όμως βέβαιο ότι κατοικούνταν πολύ παλαιότερα. Λέγεται ότι στα 1720, έπεσε επιδημία πανώλης και ερημώθηκε. Ξανακατοικήθηκε από τον Τριαντάφυλλο Χατζή Μπέρτα, στον οποίο κατά μια εκδοχή οφείλεται και το όνομα του χωριού (Μπερτούλι= το χωριό του Μπέρτα). Το όνομα Περτούλι συναντάται και σε κατάστιχο του Μεγάλου Μετεώρου το 1741 αλλά και το 1841 σε αναφορά των κατοίκων του Ασπροποτάμου προς τον Πασά των Τρικάλων. Τον Ιούνιο του 1823 κάηκε απ’ τον Αρβανίτη Σελιχτάρ Μπόδα μαζί με το Νεραϊδοχώρι.

Το Περτούλι ξαναχτίζεται το 1841 όπως και ο Πύργος του Χατζηγάκη, εγγονού του Χατζή Μπέρτα, ο οποίος σώζεται μέχρι σήμερα. Το 1943 η ιστορία επαναλαμβάνεται και το χωριό καταστρέφεται από τους Γερμανούς γιατί ήταν η έδρα του Κοινού Γενικού Στρατηγείου των ελληνικών αντιστασιακών οργανώσεων καθώς και των Άγγλων.

Το παλιό Αρχοντικό
Παλιά φωτογραφία του Περτουλίου

Ιστορία Περτουλίου Πολεμικός Πύργος Χατζηγάκη
Πολεμικός Πύργος Χατζηγάκη

Ο πληθυσμός του παρουσίαζε κατά καιρούς μεγάλες αυξομειώσεις, είτε λόγω μετακινήσεων από και προς άλλα μέρη, ιδίως κατά την περίοδο της τουρκοκρατίας, είτε λόγω επιδρομών και επιδημιών. Από Ήπειρο προς Περτούλι έγιναν μεγάλες μετακινήσεις επί Αλί Πασά. Εκείνη την περίοδο ήταν σημαντικό κέντρο με επιρροή στην ευρύτερη περιοχή. Θεωρούνταν ανέκαθεν κεφαλοχώρι και αρχοντοχώρι. Ήταν η πρωτοπορία της περιοχής στον πολιτισμό. Η φήμη του προκάλεσε τον Αλί για επιβολή σκληρών φόρων.

Την περίοδο εκείνη γνωρίζει μεγάλη οικονομική άνθηση. Οι κάτοικοι ασχολούνται με την κτηνοτροφία, το εμπόριο και τη βιοτεχνία (χρυσού, αργύρου, μαλλιού, ξύλου). Κτίστηκαν μεγάλα σπίτια, αρχοντικά, εκκλησίες, γεφύρια. Είχε υψηλό βιοτικό επίπεδο και κοινωνική ζωή. Από το 1900 και μετά εκτός από παραδοσιακά είχε και καταστήματα ευρωπαϊκού τύπου. Γίνονταν χοροεσπερίδες, σερβίρονταν πάστες, φρουί-γλασέ που τα έφτιαχναν Γάλλοι ζαχαροπλάστες στο κέντρο ‘’Πανελλήνιον’’. Το αυτοκίνητο ήρθε σχετικά νωρίς σε σχέση με άλλα χωριά, δηλαδή γύρω στο 1934. Η οικονομική άνθηση προκαλούσε τα βλέμματα λήσταρχων που δρούσαν μόνιμα στην περιοχή. Γνωστή η ληστεία του Τζιατζιά το 1929, που συντάραξε το πανελλήνιο και απασχόλησε τη Βουλή των Ελλήνων, επί πολλές μέρες.

Το χωριό καταστράφηκε ολοσχερώς από Τουρκαλβανούς το 1823. Οι κάτοικοί του έμειναν στο βουνό σε καλύβες για 18 χρόνια. Ξανακτίστηκε και ήκμασε πάλι, μέχρι που ξανακάηκε από τους Γερμανούς το 1943. Το 1947 οι κάτοικοι εκπατρίστηκαν και το χωριό ερήμωσε εντελώς. Επαναπατρίστηκαν το 1950 και από τότε ξαναγεννιέται. Σιγά – σιγά παρατηρείται οικοδομική δραστηριότητα, τουριστική ανάπτυξη και κοινωνική ζωή. Την περίοδο της Εθνικής Αντίστασης είχε καθοριστική συμμετοχή. Εδώ ήταν εγκατεστημένο το γενικό στρατηγείο του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ και η έδρα του κοινού γενικού στρατηγείου των αντιστασιακών οργανώσεων ΕΛΑΣ-ΕΔΕΣ-ΕΚΑ και των Άγγλων. Η τελευταία καταστροφή εκτός από στάχτες και ερείπια, άφησε μνήμες που είναι νωπές ακόμα για τα πάθη που βίωσαν οι άνθρωποι του χωριού και καθόρισαν τη μετέπειτα ζωή τους.